31 december 1999, 23.59 uur. De wereld houdt de adem in. Al jaren wordt chaos aangekondigd: geblokkeerde banken, vliegtuigen aan de grond, uitgevallen centrales.
Het probleem was eenvoudig en absurd. In de jaren 60 en 70 werden jaartallen met twee cijfers opgeslagen, om geheugen te sparen dat een fortuin kostte. “99” voor 1999. Om middernacht dreigde “00” als 1900 gelezen te worden.
Dus brachten duizenden ontwikkelaars jaren door met het corrigeren van miljoenen regels code. Gepensioneerde COBOL-programmeurs werden teruggeroepen. Wereldwijd werden honderden miljarden dollars uitgegeven.
Het sloeg middernacht. Er gebeurde niets. Enkele losse bugs, geen chaos.
En de dag nadien al viel het verdict: “Het was overdreven. Dat alles voor niets.”
Nee. Dat alles opdat er niets zou gebeuren.
De preventieparadox
Het is wellicht een van de grootste successen uit de geschiedenis van de informatica, en men herinnert het zich als een vals alarm. Dat heeft een naam: de preventieparadox. Als preventie werkt, valt er niets te zien, en lijkt het dus alsof ze niet nodig was.
Software is sindsdien niet veranderd. Een formulier dat niet vastloopt, merkt niemand op. Over een pagina die meteen laadt, spreekt niemand. Voor een datamigratie zonder incident zegt niemand dank u. Alleen wat stukgaat is zichtbaar.
Het gevolg is ongemakkelijk: hoe beter het werk, hoe minder zichtbaar het is, en hoe verdachter de prijs ervan lijkt.
Het onzichtbare zichtbaar maken
Het antwoord is niet om een paar bugs te laten zitten om er druk bezig uit te zien, hoe verleidelijk dat ook is. Het is tonen wat niet te zien is:
- De vermeden problemen, niet alleen de opgeleverde functies.
- De beslissingen, niet alleen het resultaat: waarom dit zo gebouwd werd, en wat het alternatief gekost zou hebben.
- Wat er anders gebeurd zou zijn, uitgelegd voor het gebeurt in plaats van erna.
Daarom stoppen onze demo’s en financiële updates niet bij “hier is het nieuwe scherm”. Ze zeggen ook wat er onderweg beveiligd, bijgewerkt of voorkomen werd.
Wat dat voor u betekent
Als u voor onderhoud betaalt en er gebeurt niets, dan werkt het. Toch zou u ons daarvoor niet op ons woord moeten geloven. Een klant betaalt niet voor wat hij ziet. Hij betaalt voor wat hij begrijpt, en het doen begrijpen hoort bij het werk.